اضطراب (مادر و ریشه تمام بیماری های روحی- روانی)
«اَلا بِذِکرِاللهِ تَطمَئِنُّ القُلوب» آگاه باشید که یاد خدا آرامبخش دلهاست. 1
مقدمه:
بیشتر مردم به خصوص نوجوانان و جوانان وقتی که با موقعیت تهدیدآمیزی روبه رو می شوند، دچار ترش و اضطراب می شوند. ترس و اضطراب با یکدیگر ارتباطی جدانشدنی دارند و می توان گفت که عامل اصلی ترس اضطراب است. برخی از افراد نوجوان و یا حتی جوان از کنجکاوی و تجربه کردن بعضی فعالیت ها طفره می روند و به اصطلاح می ترسند تا دست به آن کار مورد نظر بزنند و به همین خاطر قدرت خلاقیت و ابتکار را در خود نابود می کنند. ترس زمانی اتفاق می افتد که در مقابل یک خطر واقعی موجود واکنش نشان دهیم ولی اضطراب زمانی است که در مقابل خطری که وجود ندارد، واکنشی صورت گیرد. اضطراب همگانی بوده و اگر افراد سطحی از آن را نداشته باشند، برای رسیدن به اهداف خود هیچ گونه برنامه ریزی و تلاشی نخواهند داشت. اضطراب بیماری عصر حاضر است. 2
تعاریفی از اضطراب:
- اضطراب یعنی دلشوره، تشویش، نگرانی و ترس درونی که علت مبهمی دارد.
- حالت مضطرب احساس ترکیبی نیرومند یا مسئولیتی از عدم یقین، بی تابی، بیم و ترس ریشه دار و عمیق در مورد یک اتفاق احتمالی با ناآرامی را. 3
- واکنش در مقابل خطری که وجود خارجی ندارد.
- نوعی ناآرمی، هراس و ترس ناخوشایند همراه با احساس خطر قریب الوقوع که منبع آن قابل شناخت نیست. 4
- حالت بیمارگونه شخصی همراه با احساس بیم و نگرانی و نشانه های جسمی حاکی از وجود دستگاه عصبی اتونومیک بیش فعال است. 5
یک حالت هیجانی که از خصوصیات برجسته آن تولید یک حالت بی قراری و دلواپسی است که با اتفاقات زمان و مکان تناسب ندارد. 6
اضطراب دو نوع است:
الف، اضطراب طبیعی، نرمال و عادی که یک احساس سالم و مهم در هر انسانی است و در واکنش به یک خطر ایجاد می شود. اضطراب به افراد کمک می کند تا بتواند تشخیص دهد که خطری وجود دارد و بنابراین خود را باید برای مواجه شدن با آن آماده کند نظیر اضطراب امتحان و ...
ب) اضطراب به عنوان یک بیماری زمانی است که:
ب/1) شدت اضطراب بسیار زیاد باشد
ب/2) مدت زمان اضطراب بسیار طولانی باشد
ب/3) باعث اختلال در زندگی فرد شود.
نظیر اضطراب اجتماعی و ...
بیماری اضطراب اگر درمان نشود، می تواند زمینه ساز بروز آسیب های مختلف روان تنی گردد.
عوامل ایجاد کننده اضطراب
الف) عوامل شخصی
- احساس تنهایی
- احساس نداشتن پناهگاه
- احساس پوچی و بی هدفی زندگی
- تصویر جانکاهی از دوران پیری
-تصور وحشتناکی از مرگ
- احساس ناخوشایندی و عدم اشباع کامل
- بدبینی آزاردهنده
- احساس گناه و شرمساری
-روی آوردن به زندگی تجملی
- عدم علاقه مندی
ب) عوامل خانوادگی
- ارتباط والدین با یکدیگر
- طلاق و جدایی والدین
- میزان حمایت والدین از فرزندان
- وجود بیماری خاص در خانواده
- حوادث اضطراب زا درون خانواده
د) عوامل محیطی و اجتماعی
- محل تحصیلی
- امنیت شغلی
- بیمه و سایر خدمات
- محل سکونت
- دوستان و همسالان
- جنس مخالف
- درگیری های مردمی
- جنگ و حوادث ضداجتماعی
علائم و نشانه های اضطراب:
- احساس ترس و نگرانی
- دستپاچگی
- تردید و دودلی
- برافروختگی صورت
- ناتوانی در تمرکز
- نگرانی از این که اتفاق بد و وحشتناکی پیش بیاید
- وحشت زدگی
- تپش قلب
- تند شدن تنفس
- عصبانیت
- احساس کرختی و بی حسی دست و پا
- اسهال و یبوست
- ترس از دست دادن کنترل
- عرق کردن
- احساس گرفتگی در گلو
- عاجز بودن برای آرامش
- لرزش اعضای بدن نظیر دست و پا و چانه
- احساس داغی اعضای بدن
- گرفتگی و سفت شدن عضلات
- سرگیجه
- حواس پرتی
- احساس خفگی
- بیقراری
- احساس درد در قسمت های مختلف بدن
- احساس گرما و یا سرمای ناگهانی
- احساس خستگی
- احساس ضعف و بیحالی
توجه:
چنانچه فقط 5 مورد از علائم فوق الذکر را در وجود خود حس کنید، بهتر است برای درمان اضطراب خود به یکی از متخصصین نظیر: پزشک عمومی، متخصص اعصاب و روان، روان پزشک، روانشناس و یا مشاور مراجعه نمایید.
درمان:
1) روانکاوی
در فضای درمان کلینیکی جهت تجزیه و تحلیل و عوامل درونی رفتارها به فرد کمک می شود تا ضمن آگاهی از شخصیت حقیقی به اصلاح روان خود نائل گردد.
2) شناختی
با بیان و تفسیر اضطراب که نتیجه افکار و باورهای غیرمنطقی فرد است از راه ایجاد تفکر عقلانی و استدلال های منطقی که باعث افزایش سطح شناخت فرد از زمینه های بروز اضطراب می شود برای درمان اضطراب فرد کمک می شود.
3) رفتاری
اضطراب اکتسابی بوده و از راه یادگیری از طریق الگوهای غلط و نامناسب به وجود می آید. بنابراین به فرد مضطرب کمک می شود در جهت تسهیل فرایند یادگیری در خصوص روال زندگی تغییرات رفتاری را به وجود آورد.
4) بازسازی و تجربه دوباره (یادآوری تجربیات تهدیدآمیز گذشته که انکار و یا تحریف شده)
در فضای درمانی برای فرد بیمار فرصتی فراهم می شود تا بخشی از تجربیات گذشته خود را که در نتیجه تهدیدآمیز بودن انکار و یا تحریف شده، مجدداً یادآوری و تجربه نماید تا مسائلی را ببیند که قبلاً قادر به درک آنها نبود.
زیرنویس ها:
1- سوره رعد آیه 28
2- آیودن
3-فرهنگ لغات وبستر (Webster)
4- وهاب زاده
5- پورافکاری
6- معانی